Franz Kafka Kitapları: Kafka Okumaya Nereden Başlanmalı?
Bir sabah uyandığınızda kendinizi dev bir böceğe dönüşmüş halde buluyorsunuz. Hakkınızda neden açıldığını tam olarak bilmediğiniz bir davanın içerisinde sürükleniyorsunuz.
Veya ulaşmaya çalıştığınız bir şatoya ne yaparsanız yapın bir türlü ulaşamıyorsunuz.
Franz Kafka'nın dünyasına hoş geldiniz.
Kafka'nın kitapları genellikle yalnızlık, yabancılaşma, bürokrasi, suçluluk ve insanın anlamlandıramadığı sistemler karşısındaki çaresizliği etrafında dolaşıyor. Fakat Kafka'yı okumaya başlamak isteyenlerin karşısına küçük bir problem çıkıyor:
Kafka okumaya hangi kitaptan başlanmalı?
Dönüşüm mü? Dava mı? Yoksa doğrudan Şato mu?
Kafka'nın bütün eserleri aynı zorlukta olmadığı için doğru kitapla başlamak yazarı sevip sevmemenizi bile etkileyebilir.
Bu nedenle Kafka'nın eserlerini yayımlanma tarihine göre değil, yazara yeni başlayan bir okur için daha kolay okunabilecek eserlerden daha yoğun olanlara doğru sıraladık.
1. Dönüşüm
Kafka'yla tanışmak için muhtemelen en iyi başlangıç noktası.
Gezici bir satıcı olan Gregor Samsa, bir sabah uyandığında kendisini devasa bir böceğe dönüşmüş halde bulur.
Normal şartlarda insanın böyle bir durumda ilk düşüncesinin ne olacağını tahmin etmek zor değil.
Gregor ise işe geç kaldığını düşünmeye başlar.
Kafka'nın dünyasını anlamaya başladığımız yer tam olarak burası.
Dönüşüm yalnızca fantastik bir dönüşüm hikâyesi değildir. Gregor'un ailesi ve işiyle olan ilişkisi üzerinden insanın toplumdaki değeri, aile içerisindeki sorumlulukları, yalnızlık ve yabancılaşma gibi konular ortaya çıkar.
Üstelik oldukça kısa.
Kafka'nın anlatım tarzını sevip sevmediğinizi anlamak için yüzlerce sayfalık bir romana girmenize gerek kalmaz.
Kafka'ya ilk kez başlayacaksanız önerimiz: Dönüşüm.
2. Ceza Sömürgesi
Dönüşüm sonrasında Kafka'nın daha rahatsız edici tarafına biraz daha yaklaşabiliriz.
Ceza Sömürgesi, uzak bir ceza kolonisinde kullanılan korkunç bir infaz makinesinin etrafında gelişiyor.
Ancak Kafka'nın asıl ilgilendiği yalnızca makinenin kendisi değil.
Otorite, ceza, adalet ve insanların sorgulamadan kabul ettiği sistemler hikâyenin merkezinde bulunuyor.
Kafka'nın bürokrasi ve otorite karşısındaki bireyi nasıl ele aldığını görmek açısından önemli bir kısa eser.
Üstelik Dava gibi daha büyük eserlerine geçmeden önce Kafka'nın kurduğu atmosferi anlamanıza yardımcı olabilir.
3. Bir Açlık Sanatçısı
Kafka'nın kısa öykülerinden devam ediyoruz.
Bir zamanlar insanların büyük ilgi gösterdiği açlık gösterileri yapan bir sanatçı, zaman içerisinde toplumun ilgisini kaybetmeye başlar.
Hikâye oldukça tuhaf görünebilir.
Kafka okurken buna alışmanız gerekecek.
Fakat hikâyenin altında sanatçı ile toplum arasındaki ilişki, anlaşılma arzusu, yalnızlık ve insanın yaptığı şey üzerinden kendisini tanımlaması gibi çok daha geniş meseleler bulunuyor.
Kafka'nın birkaç sayfalık bir hikâyenin içerisine ne kadar fazla yorum alanı bırakabildiğini görmek için güzel bir örnek.
4. Babaya Mektup
Buraya kadar Kafka'nın kurmaca dünyasını okuduk.
Şimdi Kafka'nın kendisine biraz daha yaklaşabiliriz.
Babaya Mektup, Kafka'nın babası Hermann Kafka'ya yazdığı fakat ona ulaşmayan uzun bir mektuptur.
Kafka burada babasıyla olan karmaşık ilişkisini, korkularını ve çocukluğundan taşıdığı duyguları anlatır.
Bu metni Kafka'nın birkaç öyküsünden sonra okumak özellikle ilginç olabilir.
Çünkü kurmaca eserlerindeki otorite, korku, suçluluk ve yetersizlik gibi temaların yazarın kişisel dünyasındaki bazı karşılıklarını görmeye başlarsınız.
Kafka'yı yalnızca eserleri üzerinden değil, insan olarak da anlamak isteyenler için önemli bir durak.
5. Dava
Artık Kafka'nın büyük eserlerine geçebiliriz.
Josef K. bir sabah tutuklandığını öğrenir.
Ancak neden?
Tam olarak bilmiyoruz.
Josef K. de bilmiyor.
Kendisine yöneltilen suçlamanın ne olduğunu anlamaya çalışırken giderek daha karmaşık ve anlaşılmaz bir sistemin içerisine çekilir.
Mahkemeler, görevliler, prosedürler...
Fakat hiçbir şey gerçekten açıklığa kavuşmaz.
Dava, Kafka'nın bürokrasi ve bireyin kontrol edemediği sistemler karşısındaki çaresizliğini en güçlü şekilde hissettiren eserlerinden biri.
Bugün günlük dilde kullandığımız “Kafkaesk” ifadesinin ne anlama geldiğini anlamak istiyorsanız Dava bunun en iyi örneklerinden.
6. Amerika
Kafka'nın tamamlanmamış romanlarından biri olan Amerika, Karl Rossmann isimli genç bir adamın Amerika'ya gönderilmesiyle başlıyor.
Kafka'nın Amerika'yı hiç ziyaret etmemiş olması ise romanı daha ilginç hale getiriyor.
Diğer büyük eserleriyle karşılaştırıldığında zaman zaman daha hareketli ve daha mizahi bir anlatıyla karşılaşabilirsiniz.
Ancak bireyin anlamlandıramadığı bir dünyanın içerisinde sürüklenmesi yine karşımızda.
Kafka'nın romanlarını okumaya devam etmek isteyenler için Dava sonrasında iyi bir geçiş noktası.
7. Şato
Kafka yolculuğumuzun sonuna geldik.
Ve muhtemelen listenin en zor kitabına.
K. isimli bir kadastrocu, çalışmak üzere bir köye gelir ve köyü yöneten şatodaki yetkililere ulaşmaya çalışır.
Basit görünüyor.
Ama burası Kafka'nın dünyası.
K. ne kadar uğraşırsa uğraşsın karşısına yeni insanlar, yeni kurallar ve yeni engeller çıkar.
Şatoya ulaşmak sürekli mümkünmüş gibi görünür fakat hiçbir zaman gerçekten mümkün olmaz.
Şato, Kafka'nın bürokrasi, otorite, aidiyet ve ulaşılamayan hedefler üzerine kurduğu en yoğun eserlerinden biri.
Romanın Kafka tarafından tamamlanmadığını da bilerek okumak gerekiyor.
Kafka'nın kısa eserlerine ve özellikle Dava'daki dünyasına alıştıktan sonra okumak çok daha iyi bir deneyim sağlayabilir.
Kafka Kitapları Hangi Sırayla Okunmalı?
Kafka'ya ilk kez başlayacak bir okur için önerdiğimiz sıra şöyle:
Dönüşüm
Ceza Sömürgesi
Bir Açlık Sanatçısı
Babaya Mektup
Dava
Amerika
Şato
Bu liste eserlerin yayımlanma sırasını takip etmiyor.
Amacımız Kafka'nın kısa ve daha kolay okunabilen eserlerinden başlayarak yavaş yavaş daha yoğun romanlarına geçmek.
Elbette Kafka okumak için uyulması gereken resmi bir sıra yok.
Doğrudan Dava ile de başlayabilirsiniz.
Ancak Kafka'yla daha önce hiç karşılaşmadıysanız Dönüşüm çok daha güvenli bir başlangıç.
Kafka'ya Dönüşüm ile Başlanır mı?
Evet.
Hatta çoğu okur için Kafka'ya başlanabilecek en iyi kitap Dönüşüm olabilir.
Hem kısa hem de Kafka'nın eserlerinde sık sık karşımıza çıkan yabancılaşma, aile, çalışma hayatı ve bireyin çevresiyle kurduğu problemli ilişki gibi temaları barındırıyor.
Eğer Dönüşüm'ü sevdiyseniz ardından kısa öykülerine ve daha sonra Dava'ya geçebilirsiniz.
Kafka'nın En İyi Kitabı Hangisi?
Tek bir cevap vermek zor.
Kafka'nın en bilinen eseri denildiğinde Dönüşüm öne çıkıyor.
Kafka'nın kurduğu dünyanın en güçlü örneklerinden birini görmek isteyenler için Dava, daha yoğun ve yoruma açık bir roman arayanlar için ise Şato tercih edilebilir.
Kafka'nın kendisini daha yakından tanımak istiyorsanız Babaya Mektup da diğerlerinden tamamen farklı bir okuma deneyimi sunuyor.
Kafkaesk Ne Demek?
Kafka'yla ilgili araştırma yaparken muhtemelen “Kafkaesk” kelimesiyle karşılaşacaksınız.
En basit haliyle Kafkaesk; insanın anlamlandıramadığı, karmaşık, mantıksız veya bunaltıcı bir sistemin içerisinde sıkışıp kaldığı durumları tarif etmek için kullanılan bir ifade.
Örneğin basit bir resmi işlem yapmak için sürekli farklı kurumlara gönderildiğinizi, herkesin size başka bir şey söylediğini ve hiç kimsenin sorununuzu gerçekten çözemediğini düşünün.
İşin sonunda neden orada olduğunuzu bile unutacak hale geldiniz.
Kafka muhtemelen bu ortamı severdi.
Özellikle Dava ve Şato okunduğunda “Kafkaesk” ifadesinin neden yazarın isminden doğduğu çok daha kolay anlaşılıyor.
Kafka'nın Kitapları Neden Yarım Kaldı?
Kafka'nın Dava, Şato ve Amerika gibi romanları tamamlanmamıştır.
Kafka yaşamı boyunca eserlerinin önemli bir bölümünü yayımlamadı. Ölmeden önce yakın arkadaşı Max Brod'dan yayımlanmamış yazılarını yok etmesini istedi.
Brod bu isteğe uymadı.
Kafka'nın geride bıraktığı el yazmalarının önemli bir bölümünü yayımladı ve böylece bugün Kafka'nın en önemli eserleri arasında saydığımız bazı metinler okuyucuya ulaşabildi.
Bu nedenle Kafka okurken bazı romanlarının tamamlanmamış yapısını da eserlerin tarihinin bir parçası olarak değerlendirmek gerekiyor.
Kafka Okumak Zor mu?
Kafka'nın dili her zaman zor olmak zorunda değil.
Asıl zorluk çoğu zaman anlattığı dünyanın belirsizliğinden geliyor.
Kafka size her sorunun cevabını vermiyor.
Gregor neden böceğe dönüştü?
Josef K. neden yargılanıyor?
K. neden şatoya ulaşamıyor?
Bazen cevap yok.
Ve belki de Kafka'yı Kafka yapan şey tam olarak bu.
Her şeyi açıklamaya çalışmak yerine bazı soruları kitabı kapattıktan sonra sizinle bırakıyor.
Bu nedenle Kafka okurken her cümlenin altında kesin bir anlam bulmaya çalışmak yerine hikâyenin yarattığı hissin de peşinden gitmek gerekiyor.
Kafka Yolculuğuna Nereden Başlayacaksınız?
İlk kez Kafka okuyacaksanız Dönüşüm ile başlayın.
Severseniz kısa öykülerine geçin.
Ardından Dava.
Ve Kafka'nın dünyasında biraz daha kaybolmak istiyorsanız son duraklardan biri Şato olabilir.
Belki Kafka'yı çok seveceksiniz.
Belki de “Ben az önce ne okudum?” diyeceksiniz.
İkisi de oldukça normal.
Sizin en sevdiğiniz Kafka kitabı hangisi? Kafka'ya ilk kez başlayacak bir okura hangi kitabını önerirdiniz?
Kitap Mahallesi'nde Franz Kafka'nın kitaplarını inceleyebilir, diğer okurların yorumlarını okuyabilir ve okuduğunuz eserler hakkındaki düşüncelerinizi paylaşabilirsiniz.